STEDELIJK MUSEUM AMSTERDAM

Van 1955 tot 1970 ontwierpen de architecten jan slothouber (boskoop, 1918) en william graatsma (burght, 1925) de ruimtelijke en grafische presentaties voor de nederlandse staatsmijnen/dsm in binnen- en buitenland. Zij ontwikkelden hiervoor een ontwerpsysteem met de kubus als basisvorm. Met dit schijnbaar beperkte idioom werd een grote rijkdom aan vormen en toepassingen bereikt: van relatiegeschenken en gebruiksvoorwerpen tot verpakkingen en tentoonstellingen. Naast deze voor dsm ontworpen zaken die deel uitmaakten van een – zeker voor die tijd – opvallend coherente corporate identity, ontstonden uit experimenten ook andere, soms meer autonome, objecten. Hiertoe behoren onder meer reliëfs gebaseerd op vijf verschillende constructieprincipes, grote schaal- cel- rooster- en netwerkconstructies uit kunststof en staal alsmede gewelfde trottoirs en meubels uit diverse materialen. De ontwerpers streefden in de geest van het functionalisme naar ‘eenvoudig en economisch te realiseren oplossingen met universele gebruiksmogelijkheden’ die bovendien theoretisch voor iedereen bereikbaar waren.

Schenking aan het Stedelijk Museum

Het stedelijk ontving in 2006 een omvangrijke schenking van het werk van slothouber & graatsma. Het gaat hierbij om materiaal betreffende de ‘cubische constructies’ die zij in de jaren zestig maakten: objecten, grafiek en documentatie.

Drie jaar geleden bracht vivid vormgeving in rotterdam met een kleine tentoonstelling de cubische constructies uit de jaren zestig weer onder de aandacht. Naar aanleiding hiervan ontstond er een hernieuwd contact tussen het stedelijk museum en de makers wat resulteerde in de schenking. Nog voordat deze schenking gerealiseerd was gebruikten jeroen de rijke en willem de rooij een replica van de kubusbank in hun film mandarin ducks (inzending biënnale venetië 2005). In 1970 was de bank het centrum van het venetiaanse rietveldpaviljoen geweest.

De cubische constructies hebben zich altijd bewogen in het grensgebied tussen verschillende beeldende disciplines zoals kunst, industriële en grafische vormgeving, disciplines die alle ruimschoots aanwezig zijn in het museum. Het stedelijk museum is blij dat het ruim veertig jaar na de eerste tentoonstelling de bijzondere constructies van slothouber & graatsma nu permanent in bezit krijgt. Ter gelegenheid hiervan is een vouwblad uitgegeven (sma cat. Nr. 884) dat te koop is in de museumwinkel.

Smcs op 11

Smcs op 11 is het programma van lezingen, debatten, film- en videovertoningen van stedelijk museum cs. De ‘11’ verwijst naar de 11de verdieping van het post cs-gebouw, waar de meeste activiteiten plaatsvinden.

Om de mogelijkheden van de vergaarde kennis verder te onderzoeken en uit te breiden richtten slothouber en graatsma in 1967 het centrum voor cubische constructies (ccc) op. In diezelfde periode nam de interesse voor hun werk toe in de kunstwereld waar bewegingen als een systematisch constructivisme en minimal art aan betekenis wonnen. In deze context toonde het stedelijk museum al in 1965 hun werk onder de titel ‘vier kanten: maat vorm, kleur, letter’. Vijf jaar later vertegenwoordigde het ccc nederland op de 35ste biënnale van venetië. Toen er een einde kwam aan de werkzaamheden voor dsm werd jan slothouber benoemd tot lector aan de afdeling bouwkunde van de th eindhoven. William graatsma kwam in het architectuur- en kunstonderwijs terecht en werd in 1982 benoemd tot directeur van de jan van eyck academie te maastricht.